MARMARA ÜNİVERSİTESİ · FEN FAKÜLTESİ · KİMYA BÖLÜMÜ
Laboratuvar Güvenliği ve Genel Çalışma Kuralları
Laboratuvarlarda güvenli bir çalışma ortamının sürdürülebilmesi için öğrencilerin ve çalışanların aşağıdaki temel kurallara, laboratuvara özgü yazılı talimatlara ve laboratuvar sorumlusunun yönlendirmelerine uyması gerekir.
ÖNEMLİ GÜVENLİK UYARISI
Gerekli İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimini tamamlamadan, laboratuvar sorumlusunun iznini almadan ve çalışma için gerekli riskleri öğrenmeden laboratuvar çalışmasına başlanmamalıdır. Laboratuvarda izinsiz veya tek başına çalışılmamalıdır.
| |
1. Çalışmaya Başlamadan Önce
- İş Sağlığı ve Güvenliği eğitimi tamamlanmalı ve laboratuvara özgü talimatlar okunmalıdır.
- Laboratuvar sorumlusunun kim olduğu ve acil durumda nasıl ulaşılacağı öğrenilmelidir.
- Acil çıkışların, göz ve vücut duşlarının, yangın söndürücülerin ve ilk yardım ekipmanının yerleri bilinmelidir.
- Çalışmada kullanılacak kimyasalların Güvenlik Bilgi Formları (SDS) önceden incelenmelidir.
- Deneyin işlem basamakları, olası tehlikeleri ve alınacak önlemler çalışma başlamadan önce değerlendirilmelidir.
- Arızalı, hasarlı veya güvenliğinden şüphe edilen cihaz ve malzemeler kullanılmamalı; durum sorumluya bildirilmelidir.
|
| |
2. Kişisel Koruyucu Donanım
- Laboratuvar önlüğü çalışma süresince kapalı şekilde kullanılmalıdır.
- Çalışmanın riskine uygun koruyucu gözlük, eldiven, yüz koruyucu ve diğer kişisel koruyucu donanımlar kullanılmalıdır.
- Eldiven seçimi, çalışılan kimyasalın özelliklerine ve Güvenlik Bilgi Formundaki bilgilere göre yapılmalıdır.
- Kapalı, ayağı koruyan ve kayma riski düşük ayakkabılar tercih edilmelidir.
- Uzun saçlar toplanmalı; takı ve çalışmaya engel olabilecek aksesuarlar çıkarılmalıdır.
- Laboratuvarda kullanılan önlük, eldiven ve benzeri malzemelerle laboratuvar dışına çıkılmamalıdır.
|
| |
3. Genel Çalışma Disiplini
- Laboratuvarda yiyecek ve içecek bulundurulmamalı veya tüketilmemelidir.
- Kimyasallar tadılmamalı, doğrudan koklanmamalı ve ağızla pipetleme yapılmamalıdır.
- Yetki, bilgi ve görev kapsamı dışında deney veya cihaz kullanımı yapılmamalıdır.
- Şaka, dikkati dağıtacak davranış ve başkalarını tehlikeye sokabilecek hareketlerden kaçınılmalıdır.
- Çalışma alanları, geçiş yolları ve acil çıkışlar düzenli ve açık tutulmalıdır.
- Çalışma tamamlandığında cihazlar güvenli duruma getirilmeli, tezgâh ve kullanılan malzemeler temiz bırakılmalıdır.
- Laboratuvardan ayrılmadan önce eller su ve sabunla yıkanmalıdır.
|
| |
4. Kimyasalların Kullanımı ve Depolanması
- Kimyasal kullanılmadan önce etiketi ve güncel Güvenlik Bilgi Formu (SDS) okunmalıdır.
- Etiketsiz veya içeriği bilinmeyen kimyasallar kullanılmamalı; laboratuvar sorumlusuna bildirilmelidir.
- Hazırlanan çözelti ve numuneler içerik, derişim, tarih, hazırlayan kişi ve gerekli tehlike bilgileriyle etiketlenmelidir.
- Uçucu, toksik veya zararlı buhar oluşturabilecek maddelerle uygun çeker ocakta çalışılmalıdır.
- Asit seyreltilirken asit, uygun koruma altında ve yavaşça suya eklenmelidir; asidin üzerine su eklenmemelidir.
- Stok kabından alınan fazla kimyasal tekrar stok kabına aktarılmamalıdır.
- Uyumsuz kimyasallar, tehlike sınıflarına uygun ve birbirinden ayrı alanlarda saklanmalıdır.
- Kimyasal kapları kullanılmadıkları zaman kapalı tutulmalı; ısı, açık alev ve tutuşturucu kaynaklardan uzaklaştırılmalıdır.
|
| |
5. Kimyasal Atık Yönetimi
- Kimyasal atıklar lavaboya, kanalizasyona veya evsel atık kutularına dökülmemelidir.
- Atıklar kimyasal özelliklerine ve uyumluluklarına göre ayrı kaplarda toplanmalıdır.
- Atık kapları uygun malzemeden seçilmeli, kapalı tutulmalı ve içerik ile tehlike bilgileri yazılarak etiketlenmelidir.
- İçeriği bilinmeyen veya birbiriyle uyumsuz olabilecek atıklar kesinlikle karıştırılmamalıdır.
- Dolu atık kapları laboratuvarın belirlediği prosedüre göre yetkili personele teslim edilmelidir.
|
| |
6. Kaza, Dökülme ve Acil Durum
- Kaza, yaralanma, kimyasal dökülme ve ramak kala olayları derhal laboratuvar sorumlusuna bildirilmelidir.
- Tehlike hâlinde çalışma durdurulmalı, çevrede bulunan kişiler uyarılmalı ve gerekiyorsa alan güvenli şekilde boşaltılmalıdır.
- Kimyasal dökülmelere yalnızca eğitimli ve yetkilendirilmiş kişiler uygun ekipmanla müdahale etmelidir.
- Maruziyet durumunda ilgili kimyasalın Güvenlik Bilgi Formu ve laboratuvarın acil durum prosedürü uygulanmalıdır.
- Ciddi ve yakın tehlike giderilinceye kadar çalışmaya yeniden başlanmamalıdır.
|
Laboratuvar Güvenliği Belgeleri
Laboratuvara özgü talimatlar ve laboratuvar sorumlusunun yönlendirmeleriyle birlikte aşağıdaki kurumsal belgeler dikkate alınmalıdır.
Bilgi: Bu sayfa temel güvenlik kurallarının özetidir. Yapılacak çalışmaya özgü risk değerlendirmesi, güncel Güvenlik Bilgi Formları, laboratuvarın yazılı talimatları ve laboratuvar sorumlusunun yönlendirmeleri önceliklidir.
Bu sayfa
Kimya Bölümü tarafından en son
17.08.2026 17:59:31 tarihinde güncellenmiştir.
